Agnieszka Kozłowska-Rajewicz

Komisja zajmuje się między innymi: wpływem robotyzacji i cyfryzacji na rynek pracy, bezrobociem młodych, polityką...

Opinia w sprawie kontroli wydatkowania i monitorowania gospodarności w realizacji unijnych programów gwarancji dla młodzieży

Agnieszka Kozłowska-Rajewicz jest kontrsprawozdawcą opinii

WSKAZÓWKI
Komisja Zatrudnienia i Spraw Socjalnych zwraca się do Komisji Kontroli Budżetowej, jako komisji przedmiotowo właściwej, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:
A. mając na uwadze, że wysoka stopa bezrobocia wśród młodzieży – w 2016 r. 18,7% w UE – jest szkodliwa zarówno dla społeczeństwa jak i poszczególnych osób borykających się z tym problemem oraz wywiera trwały negatywny wpływ na zdolność do zatrudnienia, stabilność dochodów i rozwój kariery zawodowej; mając na uwadze, że kryzys gospodarczy wywarł nieproporcjonalnie duży wpływ na osoby młode, a w niektórych państwach członkowskich ponad jedna czwarta ludzi młodych pozostaje bez pracy;
B. mając na uwadze, że z ilościowego punktu widzenia poziom wykorzystania gwarancji dla młodzieży jest nierówny i znacznie się różni w zależności od kraju; mając na uwadze, że wdrażanie usług integracyjnych wymienionych w gwarancji dla młodzieży jest często jedynie częściowe, nadmiernie zawęża grupę kwalifikujących się uczestników oraz zależy od istniejących możliwości i skuteczności działania publicznych służb zatrudnienia, a także od tego, jak długo trwają procedury na szczeblu europejskim; mając na uwadze, że państwa członkowskie powinny kontynuować wysiłki mające na celu wzmocnienie i reformę swoich publicznych służb zatrudnienia;
C. mając na uwadze, że w kwietniu 2013 r. państwa członkowskie UE zobowiązały się do zapewnienia udanego wejścia osób młodych na rynek pracy poprzez ustanowienie programów gwarancji dla młodzieży; mając na uwadze, że kontrola przeprowadzona przez Europejski Trybunał Obrachunkowy była przedwczesna, gdyż objęła zbyt krótki okres od uruchomienia krajowych programów gwarancji i ograniczyła się jedynie do niektórych państw członkowskich; mając na uwadze, że w tym celu bardziej użyteczne byłoby przeprowadzenie początkowej oceny wdrożenia tych programów, a dopiero potem kontroli;
D. mając na uwadze, że roczne inwestycje potrzebne do wdrożenia gwarancji dla młodzieży w Europie oszacowano na 50,4 mld EUR , co stanowi kwotę znacznie niższą niż roczne straty gospodarcze wynikające z braku zaangażowania młodych ludzi na rynku pracy w Europie, które mogą wynieść co najmniej 153 mld EUR ; mając na uwadze, że fundusze przeznaczone na Inicjatywę na rzecz zatrudnienia ludzi młodych na lata 2014–2018 wynoszą jedynie 6,4 mld EUR, przy czym na okres do roku 2020 przewidziano dodatkowe 2 mld EUR, która to kwota uwzględnia wkład z Europejskiego Funduszu Społecznego;
E. mając na uwadze, że na osiągnięcie celów wyznaczonych w ramach gwarancji dla młodzieży wpływ mają czynniki zewnętrzne, takie jak sytuacja gospodarcza czy właściwy dla danego regionu model produkcji;
F. mając na uwadze, że UE powinna lepiej promować i propagować działania w ramach polityki społecznej względem grupy docelowej, aby uzyskać większą widoczność swoich działań wśród ludności UE;
G. mając na uwadze, że między regionami w Europie występują istotne różnice; mając na uwadze, że w niektórych przypadkach obszary o wysokim bezrobociu nie zostaną uznane za regiony kwalifikujące się do otrzymania wsparcia finansowego UE na poziomie NUTS;
1. podkreśla, że potrzebne są skuteczne mechanizmy omawiania i rozwiązywania trudności napotykanych podczas wdrażania gwarancji dla młodzieży; podkreśla potrzebę zdecydowanego, ale i realistycznego oraz dającego się zrealizować politycznego i finansowego zobowiązania ze strony państw członkowskich, aby w pełni wdrożyć gwarancję dla młodzieży, w tym również poprzez zadbanie o mechanizmy wczesnego reagowania, wysoką jakość miejsc pracy, oferty w zakresie dalszej edukacji i szkoleń, jasne kryteria kwalifikowalności oraz budowanie partnerstwa z zainteresowanymi podmiotami; mając na uwadze, że dokonać tego należy w drodze skutecznych działań popularyzatorskich, wzmocnienie – w razie potrzeby – zdolności administracyjnych, uwzględnienie uwarunkowań lokalnych, ułatwianie podnoszenia kwalifikacji oraz ustanowienie odpowiednich struktur na potrzeby monitorowania i oceny podczas wdrażania wspomnianych środków oraz po zakończeniu ich wdrażania;
2. obawia się jednak, że programy gwarancji dla młodzieży nie dotarły jeszcze do wszystkich młodych ludzi, którzy ukończyli naukę lub stali się bezrobotni; podkreśla, że cała młodzież niekształcąca się, niepracująca i nieszkoląca się powinna mieć możliwość skorzystania z programów gwarancji dla młodzieży; w związku z tym zachęca regiony niekwalifikujące się do współfinansowania ze strony UE do uczestnictwa w gwarancji dla młodzieży;
3. przypomina, że gwarancja dla młodzieży korzysta ze wsparcia finansowego UE w ramach EFS oraz Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych, które stanowi uzupełnienie wkładów krajowych; popiera prace programowe podejmowane w kontekście wspólnych ram strategicznych Unii, takie jak wzajemne uczenie się, tworzenie sieci kontaktów oraz pomoc techniczna;
4. podkreśla, że przydzielanie niezbędnych zasobów i ocena łącznego finansowania to czynności ważne z punktu widzenia udanego wdrożenia programów gwarancji dla młodzieży, zwłaszcza że na ocenę łącznego finansowania mogą wpływać trudności z rozróżnieniem różnych rodzajów działań ukierunkowanych na młodzież na szczeblu krajowym;
5. apeluje o skuteczny wielostronny nadzór nad przestrzeganiem zalecenia Rady w sprawie ustanowienia gwarancji dla młodzieży w ramach europejskiego semestru oraz o uwzględnienie – w stosownych przypadkach – zaleceń dla poszczególnych krajów;
6. podkreśla, że aby czerpać korzyści z gwarancji dla młodzieży i zapewnić pomyślne przechodzenie młodzieży ze środowiska szkolnego na rynek pracy oraz ze stanu braku aktywności do stanu zatrudnienia potrzebne są aktywne i prewencyjne środki i reformy strukturalne przeprowadzane przez państwa członkowskie, gwarantujące wysoką jakość usług i ofert udostępnianych w ramach gwarancji dla młodzieży; w związku z tym podkreśla, jak ważne jest udostępnienie publicznym służbom zatrudnienia odpowiednich zasobów, dbanie o silne partnerstwo między najważniejszymi zainteresowanymi stronami, szkolenie pracowników publicznych służb zatrudnienia, aby mogli oni opracowywać specjalne zindywidualizowane usługi, a także zintegrowana współpraca publicznych służb zatrudnienia ze wszystkimi innymi zainteresowanymi stronami;
7. apeluje do Komisji o przedstawienie wyszczególnienia krajowych wkładów w Inicjatywę na rzecz zatrudnienia ludzi młodych, jakie każde państwo członkowskie musi wnieść, aby skutecznie wdrożyć gwarancję dla młodzieży, z uwzględnieniem szacunków MOP;
8. przypomina o znaczeniu współpracy między wszystkimi szczeblami sprawowania rządów (UE, państwa członkowskie i podmioty lokalne) oraz udzielanej przez Komisję pomocy technicznej z myślą o skutecznym wdrażaniu gwarancji dla młodzieży;
9. apeluje do Komisji o zaproponowanie, we współpracy z Komitetem ds. Zatrudnienia, norm dotyczących kryteriów jakościowych odnoszących się do przyszłych ofert składanych w ramach gwarancji dla młodzieży;
10. apeluje do Komisji i państw członkowskich o opracowanie najlepszych praktyk w celu pełnego wykorzystania ich potencjału, w tym również poprzez określanie i rozpowszechnianie najlepszych praktyk w związku z wdrażaniem programów gwarancji dla młodzieży z myślą o monitorowaniu, zgłaszaniu i usuwaniu przeszkód administracyjnych; zachęca do wymiany najlepszych praktyk poprzez Komitet ds. Zatrudnienia oraz program wzajemnego uczenia się w ramach europejskiej strategii zatrudnienia; w związku z tym zwraca uwagę na znaczenie wzajemnego uczenia się mającego na celu aktywizację grup szczególnie wrażliwych;
11. apeluje do Komisji i państw członkowskich o zapewnienie dostępności wystarczającego finansowania w celu zagwarantowania udanej integracji wszystkich młodych pracowników, którzy są bezrobotni lub nie mają dostępu do odpowiedniej oferty szkolenia lub kształcenia; podkreśla, że w celu zapewnienia trwałych wyników gwarancja dla młodzieży powinna opierać się na dostępnych dowodach i doświadczeniach oraz być kontynuowana w długim terminie; zaznacza, że wymaga to zwiększenia funduszy publicznych dostępnych na cele aktywnej polityki rynku pracy na szczeblu UE i państw członkowskich;
12. zauważa, że potrzebne jest bardziej zróżnicowane i zindywidualizowane podejście do świadczenia usług na rzecz poszczególnych grup wśród młodzieży w celu unikania postaw wybiórczych i dyskryminujących oraz selektywnego dobierania; apeluje o docieranie w sposób bardziej zdecydowany i ukierunkowany oraz bez barier do młodzieży borykającej się z wielorakimi przeszkodami i do osób najbardziej oddalonych od rynku pracy; w związku z tym podkreśla znaczenie, jakie ma skuteczna koordynacja gwarancji dla młodzieży z innymi strategiami politycznymi, takimi jak polityka antydyskryminacyjna, oraz rozszerzenie zakresu działań proponowanych w ofertach, których podstawą jest gwarancja dla młodzieży;
13. wzywa państwa członkowskie do udostępniania danych dotyczących działań następczych, aby możliwa była ocena długoterminowej zrównoważoności wyników pod względem jakościowym i ilościowym oraz aby ułatwić opracowanie polityki młodzieżowej w większym stopniu sprawdzonej empirycznie; apeluje o większą przejrzystość i spójność w gromadzeniu danych, co obejmuje również gromadzenie danych segregowanych według kryterium płci, we wszystkich państwach członkowskich; odnotowuje, że trwałość pozytywnych przypadków opuszczenia systemu gwarancji dla młodzieży ulega postępującemu pogorszeniu ;
14. uważa, że decyzję o przedłużeniu gwarancji dla młodzieży lub o podjęciu nowych inicjatyw na rzecz zatrudnienia ludzi młodych należy podjąć na podstawie gruntownej oceny możliwości i środków oraz że cele takich inicjatyw powinny być jak najbardziej realistyczne;
15. stwierdza, że wielokrotne korzystanie z gwarancji dla młodzieży nie może stanowić przeszkody dla idei aktywizacji na rynku pracy i celu polegającego na przejściu do stałego zatrudnienia; apeluje do Rady o skorzystanie z okazji, jaką jest przegląd wieloletnich ram finansowych, aby przeznaczyć odpowiednie zasoby na program gwarancji dla młodzieży; apeluje do państw członkowskich o zadbanie o to, aby młodzi ludzie, w tym również osoby do trzydziestego roku życia, otrzymywali oferty dobrej jakości, dostosowane do ich indywidualnego profilu, poziomu kwalifikacji i zapotrzebowania na rynku pracy, by powstawały stałe miejsca pracy i by zapobiegać wielokrotnemu korzystaniu z gwarancji dla młodzieży;
16. opowiada się za dokonaniem w każdym państwie członkowskim oceny skuteczności gwarancji dla młodzieży, aby zapobiec sytuacjom wyzysku młodzieży przez niektóre przedsiębiorstwa, które za pośrednictwem pseudomechanizmów szkoleniowych wykorzystują siłę roboczą finansowaną przez sektor publiczny; w tym celu proponuje monitorowanie perspektyw zatrudnienia młodzieży objętej programem po jego zakończeniu oraz utworzenie mechanizmów, w ramach których od pracodawców zaangażowanych w program, czy to w sektorze publicznym, czy też prywatnym, będzie się wymagać zamiany minimalnego odsetka umów o staż na umowy o pracę jako warunek dalszego uczestnictwa w programie;
17. ponownie podkreśla swoje zobowiązanie do ścisłego monitorowania wszystkich działań państw członkowskich zmierzających do urzeczywistnienia gwarancji dla młodzieży oraz zwraca się do organizacji młodzieżowych o regularne przekazywanie Parlamentowi wyników ich analiz dotyczących działań podejmowanych przez państwa członkowskie; apeluje do państw członkowskich i Komisji o zaangażowanie zainteresowanych podmiotów młodzieżowych w kształtowanie polityki; przypomina, że włączenie organizacji młodzieżowych w komunikowanie, wdrażanie i ocenę gwarancji dla młodzieży jest kluczowe dla jej powodzenia;
18. uważa, że kwestię bezrobocia wśród młodzieży od początku należy traktować priorytetowo w przyszłych programach operacyjnych europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych;
19. opowiada się za tym, aby młodzi ludzie objęci programem gwarancji dla młodzieży w dalszym ciągu odprowadzali składki na rzecz systemów zabezpieczenia społecznego i pracowniczego w swoim państwie członkowskim oraz mieli dostęp do tych systemów, a tym samym wzmacniali wspólne poczucie odpowiedzialności wszystkich zaangażowanych stron, a przede wszystkim ludzi młodych i pracodawców;
20. przyjmuje do wiadomości specjalne sprawozdanie ETO w sprawie wpływu gwarancji dla młodzieży i Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych na sytuację młodzieży w zakresie zatrudnienia i zauważa, że trzy lata po przyjęciu zalecenia Rady gwarancja dla młodzieży nie spełniła jeszcze oczekiwań; odnotowuje uwagę ETO, że niemożliwe jest dotarcie do całej młodzieży NEET, jeżeli wykorzystuje się jedynie zasoby z budżetu UE; zauważa, że obecna sytuacja nie odzwierciedla oczekiwań rozbudzonych w momencie wprowadzania gwarancji dla młodzieży, mianowicie że cała młodzież NEET w ciągu czterech miesięcy otrzyma dobrej jakości ofertę szkolenia lub zatrudnienia;
21. podkreśla, że utrzymujący się brak dopasowania między profilami uczestników a ofertami w ramach gwarancji dla młodzieży skutkuje powrotem uczestników do statusu NEET; odnotowuje, że nie ma powszechnie przyjętej, wspólnej definicji tego, co stanowi „ofertę dobrej jakości” w ramach gwarancji dla młodzieży; uważa, że odpowiednią podstawę dla takiej definicji stanowi sugestia, aby za oferty dobrej jakości uznawać oferty odpowiadające poziomowi wykształcenia i profilowi uczestnika oraz potrzebom rynku pracy, a także prowadzące do trwałej i pomyślnej integracji na rynku pracy; uważa, że opracowanie takiej definicji samo w sobie nie gwarantuje pozytywnego wyniku uczestnictwa w gwarancji dla młodzieży, gdyż podstawowym warunkiem trwałej integracji młodzieży NEET na rynku pracy jest wystarczająco wysoki wzrost gospodarczy;
22. apeluje do państw członkowskich o usprawnienie systemów monitorowania i sprawozdawczości, aby cele gwarancji dla młodzieży uczynić bardziej wymiernymi, ułatwić opracowywanie strategii aktywizacji ludzi młodych, które są w większym stopniu sprawdzone empirycznie, oraz w szczególności poprawić zdolności w zakresie obserwacji wyników osiąganych przez osoby kończące uczestnictwo w gwarancji dla młodzieży w celu maksymalnego ograniczenia liczby przypadków nieznanego zakończenia udziału oraz z myślą o posiadaniu danych na temat aktualnej sytuacji byłych uczestników programu; apeluje do Komisji o zrewidowanie wytycznych dotyczących gromadzenia danych, a do państw członkowskich – o dokonanie przeglądu poziomów bazowych i celów, aby zminimalizować ryzyko zawyżania wyników;
23. odnotowuje, że dla niektórych państw członkowskich gwarancja dla młodzieży stała się motorem polityki reform oraz lepszej koordynacji w dziedzinie zatrudnienia i kształcenia; podkreśla, jak ważne jest ustalanie realistycznych i wymiernych celów, kiedy promuje się strategie i ramy takie jak gwarancja dla młodzieży, określenie najważniejszych wyzwań i odpowiednich działań, jakie należy podjąć, aby im sprostać, a także dokonanie oceny tych wyzwań pod kątem poprawy zdolności do zatrudnienia; zauważa, że w niektórych okolicznościach trudno jest dokładnie określić i ocenić dotychczasowy wkład gwarancji dla młodzieży oraz że wiarygodne dane statystyczne powinny pomóc państwom członkowskim w opracowywaniu bardziej realistycznych i skuteczniejszych strategii na rzecz młodzieży bez rozbudzania nadmiernych oczekiwań;
24. apeluje do państw członkowskich o zadbanie o to, aby fundusze dostępne w ramach Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych i z Europejskiego Funduszu Społecznego nie zastępowały publicznych wydatków państw członkowskich, zgodnie z art. 95 i motywem 87 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów (rozporządzenie (UE) nr 1303/2013) oraz stosownie do zasady dodatkowości; podkreśla, że programy takie jak gwarancja dla młodzieży nie mogą zastąpić własnych wysiłków państw członkowskich na rzecz walki z bezrobociem młodzieży oraz z myślą o trwałej integracji na rynku pracy;
25. odnotowuje, że grupa NEET jest wysoce niejednorodna; apeluje do państw członkowskich o przeprowadzenie kompleksowej analizy demograficznej dotyczącej młodzieży NEET i sugeruje, że pożądana byłaby dokładniejsza definicja grupy NEET; podkreśla potrzebę przedstawienia zindywidualizowanych rozwiązań dla zróżnicowanej grupy młodych ludzi dzięki uwzględnieniu kontekstu lokalnego i regionalnego, np. poprzez ściślejsze zaangażowanie przedstawicieli lokalnych pracodawców, lokalnych dostawców usług szkoleniowych i władz lokalnych; apeluje do państw członkowskich o planowanie indywidualnej ścieżki każdego kandydata przy jednoczesnym zapewnieniu krajowym publicznym służbom zatrudnienia elastyczności potrzebnej im do dostosowania modeli profilowania;
26. apeluje do państw członkowskich o opracowanie odpowiednich strategii działań popularyzatorskich oraz o intensyfikację wysiłków mających na celu zidentyfikowanie wszystkich osób zaliczających się do kategorii NEET, zwłaszcza osób nieaktywnych, które nie są objęte istniejącymi systemami, w celu zarejestrowania tych osób i monitorowania sytuacji młodych ludzi kończących uczestnictwo w programie gwarancji dla młodzieży w określonych odstępach czasowych (po 6, 12 i 18 miesiącach) z myślą o promowaniu trwałej integracji młodzieży NEET na rynku pracy; podkreśla potrzebę znalezienia indywidualnych rozwiązań dla zróżnicowanej grupy młodych ludzi, jak i potrzebę uznania za główną grupę docelową niezarejestrowanych osób zaliczających się do kategorii NEET; apeluje do państw członkowskich o zadbanie o to, by dostępne środki z EFS nie zastępowały wydatków publicznych, a także zauważa, iż wystarczająco wysoki wzrost gospodarczy jest podstawowym warunkiem udanej integracji młodzieży NEET na rynku pracy;
27. apeluje o efektywną i przejrzystą kontrolę, sprawozdawczość i monitorowanie wydawania przydzielonych funduszy na szczeblu europejskim i krajowym w celu zapobiegania nadużyciom i marnotrawstwu zasobów;
28. podkreśla, jak ważne jest wzmocnienie współpracy między wszystkimi zainteresowanymi stronami, w tym również na szczeblu regionalnym i lokalnym, takimi jak publiczne i w stosownych przypadkach prywatne służby zatrudnienia, instytucje zajmujące się kształceniem i szkoleniem, pracodawcy, organizacje młodzieżowe oraz organizacje pozarządowe pracujące z młodzieżą, w celu dotarcia do całej grupy NEET; zachęca do silniejszej integracji zainteresowanych stron w ramach podejścia opartego na partnerstwie z myślą o planowaniu, wdrażaniu i ocenie gwarancji dla młodzieży; apeluje o zacieśnienie współpracy między instytucjami kształcenia a przedsiębiorcami w celu rozwiązania problemu niedopasowania kwalifikacji do potrzeb rynku pracy; ponownie daje wyraz poglądowi, że podejście partnerskie ma na celu lepsze dotarcie do populacji docelowej i zapewnienie ofert dobrej jakości;
29. jest zdania, że problem niedopasowania kwalifikacji do potrzeb rynku pracy można rozwiązać dzięki dokładniejszemu określeniu kompetencji poszczególnych osób oraz poprzez wyeliminowanie braków w krajowych systemach szkoleniowych; podkreśla, że większa mobilność młodych ludzi może podnieść poziom ich kwalifikacji, a w połączeniu z uznawaniem już zdobytych kwalifikacji – przyczynić się do rozwiązania występującego obecnie problemu geograficznego niedopasowania kwalifikacji do potrzeb rynku pracy; w związku z tym zachęca państwa członkowskie do częstszego korzystania z portalu EURES.

Komentarze

Komentarze