Agnieszka Kozłowska-Rajewicz

OPINIA w sprawie strategii UE na rzecz równości kobiet i mężczyzn po 2015 r.

Agnieszka Kozłowska-Rajewicz była sprawozdawczynią opinii Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych.

WSKAZÓWKI
Komisja Zatrudnienia i Spraw Socjalnych zwraca się do Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia, jako komisji przedmiotowo właściwej, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:
1. przypomina, że pozostająca wciąż do wykonania praca polegająca na zniwelowaniu różnego rodzaju nierównego traktowania ze względu na płeć jest umotywowana przede wszystkim dążeniem do sprawiedliwości i spójności społecznej; zwraca uwagę, że lepsza integracja kobiet na rynku pracy – stanowiących 60 % absolwentów – umożliwiłaby stawienie czoła stojącym przed Unią Europejską wzywaniom gospodarczym i demograficznym;
2. podkreśla, że w ciągu ostatnich dziesięciu lat światową gospodarkę ominął wzrost w wysokości 27 % PKB na mieszkańca ze względu na różnice w traktowaniu kobiet i mężczyzn na rynku pracy i podkreśla, że PKB w państwach członkowskich UE wzrosłoby między 15 % a 45 % jeżeli wyeliminowałoby się różnice w traktowaniu kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia;
3. wyraża pogląd, że równouprawnienie płci, ponieważ zwiększa dobrobyt ekonomiczny i społeczny, przynosi korzyści nie tylko kobietom, ale całemu społeczeństwu; przypomina, że skuteczne przełamywanie stereotypów dotyczących płci ma kluczowe znaczenie dla zwiększenia dostępu kobiet do wszystkich segmentów rynku pracy; wzywa UE, by stała się liderem jeśli chodzi o przełamywanie stereotypów dotyczących płci, w szczególności w obszarze edukacji, pracy i doskonalenia zawodowego; podkreśla, że nowa strategia na rzecz równouprawnienia płci powinna, w oparciu o traktaty, dążyć do dalszego zmniejszania nierówności;
4. podkreśla, że strategia na rzecz równouprawnienia płci po roku 2015 powinna obejmować działania mające na celu: a) zmniejszenie różnicy w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn; b) zwiększenie niezależności ekonomicznej kobiet; c) poprawę dostępu kobiet do rynku pracy i możliwości rozwoju kariery, d) zasadnicze zwiększenie równości na stanowiskach decyzyjnych, oraz e) zlikwidowanie struktur i praktyk dyskryminacyjnych ze względu na płeć;
5. zauważa, że w międzyczasie jedna czwarta ogółu kobiet nadal zalicza się do kategorii bezpłatnie pracujących członków rodziny, co oznacza, że nie otrzymują one bezpośredniej pensji za swoją pracę, oraz ma miejsce wyraźna segregacja kobiet w sektorach charakteryzujących się ogólnie niskimi płacami, długimi godzinami pracy i często nieformalnymi formami zatrudnienia, co w połączeniu prowadzi do mniejszych korzyści pieniężnych, społecznych i strukturalnych dla kobiet w porównaniu z korzyściami, na jakie może liczyć typowy pracujący mężczyzna; zauważa, że nadal występują wyraźne przeszkody utrudniające kobietom dostęp do rynku pracy oraz że kobieta w UE zarabia średnio o 16,4 % mniej niż mężczyzna; podkreśla, ze względu na te dyskryminujące kobiety struktury i praktyki, że należy zagwarantować równouprawnienie płci we wszystkich dziedzinach, m.in. w dostępie do zatrudnienia, rozwoju kariery, godzeniu życia zawodowego i prywatnego oraz promowaniu równego wynagrodzenia za pracę o równej wartości;
6 wzywa państwa członkowskie do wspierania i egzekwowania poszanowania pełnego prawa do prowadzenia rokowań zbiorowych w sektorze prywatnym i publicznym jako niezastąpionego narzędzia mającego na celu unormowanie stosunków pracy, walkę z dyskryminacją płacową i promowanie równości;
7 podkreśla, że zlikwidowanie przemocy wobec kobiet to kwestia związana z obroną praw człowieka, oraz że zarówno bezpośrednie, jak i pośrednie koszty przemocy wobec kobiet i przemocy domowej mają negatywny wpływ na rynek pracy i gospodarkę; jest zdania, że przemoc wobec kobiet jest przeszkodą utrudniającą kobietom udział w życiu społecznym i pełne wykorzystanie ich potencjału na rynku pracy, oraz może negatywnie wpłynąć na ich wyniki pracy oraz mieć negatywny wpływ na ich jakość życia; wzywa Komisję i państwa członkowskie do uznania ekonomicznych i innych skutków przemocy wobec kobiet przez gromadzenie odpowiednich danych segregowanych według kryterium płci, oraz podkreśla zapotrzebowanie na skuteczne środki zwalczania przemocy wobec kobiet; uważa, że likwidacja przemocy wobec kobiet powinna stać się priorytetem strategii po roku 2015;
8 podkreśla, że choć równouprawnienie płci jest prawem podstawowym zapisanym w traktatach, to jednak w UE cel ten jest daleki od realizacji oraz jest zdania, że w połączeniu z wysoką jakością miejsc pracy jest ono niezbędnym warunkiem realizacji zawartego w strategii „Europa 2020” celu podwyższenia stopy zatrudnienia do 75% i jest kluczowe dla utrzymania równowagi systemów emerytalnych; apeluje w związku z tym o włączenie do strategii „Europa 2020” w zakresie zatrudnienia jednakowo ambitnych celów dla kobiet i mężczyzn, które należy uwzględniać we wszystkich aspektach europejskiego semestru;
9. podkreśla, że przystępne cenowo, dostępne i wysokiej jakości usługi opieki nad dziećmi są ważnym warunkiem wstępnym osiągnięcia równouprawnienia płci i zapewnienia dostępu kobiet do rynku pracy; apeluje do Komisji i państw członkowskich, by za podstawową ambicję nowej strategii na rzecz równouprawnienia płci obrały osiągnięcie celów barcelońskich w zakresie opieki nad dziećmi; podkreśla, że początkowo termin realizacji tych celów wyznaczono na rok 2010, jednak większość państw członkowskich nadal ich nie osiągnęła;
10. podkreśla, że choć zróżnicowanie poziomu zatrudnienia i wysokości wynagrodzenia ze względu na płeć nieznacznie zmalało w ostatnich latach, nie stało się to dzięki poprawie sytuacji kobiet, lecz z powodu spadku poziomu zatrudnienia i wysokości płac mężczyzn w czasie kryzysu gospodarczego;
11. zwraca szczególną uwagę na fakt, że skutki cięć w zakresie publicznych usług opieki nad dziećmi i osobami starszymi poniosą najprawdopodobniej kobiety;
12. podkreśla, że wzrost gospodarczy i konkurencyjność w UE zależą od zlikwidowania rozdźwięku między poziomem wykształcenia kobiet (60 % absolwentów uczelni w Europie to kobiety) a ich udziałem i pozycją na rynku pracy; podkreśla konieczność zwalczania wszelkich aspektów pionowej i poziomej segregacji ograniczającej zatrudnienie kobiet w niektórych sektorach i niepozwalającej im zajmować wyższych stanowisk w korporacyjnej hierarchii; podkreśla, że obowiązujące prawodawstwo obejmujące środki specjalne, zwłaszcza w sektorze publicznym niektórych państw członkowskich, spowodowało poprawę sytuacji w zakresie równouprawnienia płci na najniższych stanowiskach, jednak trzeba je rozszerzyć na wszystkie szczeble kariery;
13. podkreśla, że dyskryminacja na rynku pracy jest jednym z głównych powodów braku równouprawnienia płci oraz że równość szans w życiu zawodowym oraz ekonomiczna niezależność kobiet ma kluczowe znaczenie; zwraca uwagę na nierówną i niekorzystną sytuację kobiet – przedstawicielek mniejszości i kobiet imigrantek – jeśli chodzi o dostęp do oświaty i rynku pracy; wzywa Komisję do przedstawienia w nowej strategii na rzecz równouprawnienia płci zdecydowanych środków przeciwko dyskryminacji na rynku pracy ze względu na płeć i tożsamość płciową, w tym jeśli chodzi np. o rekrutację, równe płace i emerytury, oraz służących skuteczniejszemu zwalczaniu molestowania seksualnego w miejscu pracy; stwierdza, że pomimo iż prawodawstwo UE chroni obywateli przed dyskryminacją ze względu na płeć na rynku pracy, według analizy Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA) z 2012 r. 30% osób trans szukających zatrudnienia spotkało się z dyskryminacją; zwraca uwagę, że stanowi to naruszenie Karty praw podstawowych Unii Europejskiej; wzywa zatem Komisję do uważnego monitorowania skuteczności krajowych procedur i organów zajmujących się skargami w kontekście wdrażania dyrektyw w sprawie równouprawnienia płci;
14. podkreśla, że jednym z powodów nierównej pozycji kobiet na rynku pracy jest nierówny podział obowiązków w rodzinie; zwraca uwagę na fakt, że wiele kobiet nie wraca do pracy po urodzeniu dziecka; podkreśla, że godzenie obowiązków zawodowych i rodzinnych jest podstawowym warunkiem równouprawnienia płci i należy je wspierać przez:
a) inwestowanie w usługi publiczne wspierające integrację kobiet na rynku pracy, zwłaszcza w wysokiej jakości, a zarazem przystępne cenowo i łatwo dostępne placówki opieki nad dziećmi (aby ułatwić osiągnięcie założeń przyjętych przez państwa członkowskie i określonych w celach barcelońskich) i osobami niepełnosprawnymi, pozostającymi na utrzymaniu dorosłymi, osobami starszymi i chorymi, ponieważ kobiety są ich głównymi opiekunami i ich praca cierpi z powodu tych niepłatnych obowiązków;
b) środki motywujące mężczyzn do udziału w pracach domowych poprzez wprowadzenie ulepszonych przepisów o urlopie wychowawczym, dostępnym dla obojga rodziców, jednak z uwzględnieniem dużych zachęt dla ojców, takich jak urlop wychowawczy bez możliwości przenoszenia, a także przepisów o urlopie ojcowskim zarówno dla biologicznych, jak i adopcyjnych rodziców; wzywa Komisję i państwa członkowskie do priorytetowego traktowania środków ustawodawczych i nieustawodawczych umożliwiających mężczyznom, a w szczególności ojcom, korzystanie z prawa do godzenia życia prywatnego z życiem zawodowym;
c) promowanie elastycznego czasu pracy, możliwości telepracy dla kobiet, jak i mężczyzn, oraz wspieranie matek w odświeżaniu kompetencji zawodowych w formie kształcenia zawodowego i szkoleń po przerwie w karierze zawodowej;
d) promowanie pozytywnych rozwiązań pozwalających zachować równowagę między pracą a życiem prywatnym zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn, w materiałach edukacyjnych dla szkół wszystkich stopni;
podkreśla, że bardziej sprawiedliwy i równy podział tych obowiązków wymaga zmiany mentalności; wzywa Komisję, by zajęła się tymi kwestiami w nowej strategii na rzecz równouprawnienia płci;
15. uważa za pilne przyjęcie przez Radę wspólnego stanowiska dotyczącego zmiany wniosku w sprawie dyrektywy dotyczącej wprowadzenia środków służących wspieraniu poprawy w miejscu pracy bezpieczeństwa i zdrowia pracownic w ciąży, pracownic, które niedawno rodziły, i pracownic karmiących piersią (COM(2008)0637), zapobiegającego niesprawiedliwemu zwalnianiu pracownic w czasie ciąży;
16. podkreśla, że feminizacja biedy jest rezultatem kilku czynników, takich jak przerwy w karierze zawodowej kobiet, zróżnicowanie wynagrodzenia ze względu na płeć (16,4%), luka emerytalna (39%), nierówności w przebiegu kariery zawodowej między kobietami i mężczyznami, fakt częstego zatrudniania kobiet na podstawie niestandardowych umów o pracę (wymuszony niepełny wymiar czasu pracy, praca tymczasowa, nieokreślony godzinowo wymiar czasu pracy), brak oficjalnej rejestracji zabezpieczenia społecznego partnerów asystujących osobie pracującej na własny rachunek oraz bieda w gospodarstwach domowych prowadzonych przez samotne matki; podkreśla, że poziom ubóstwa można zredukować o 20 mln do 2020 r. dzięki strategiom walki z ubóstwem oraz z dyskryminacją, które u swych podstaw uwzględniają aspekt płci i koncentrują się przede wszystkim na kobietach znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, i wspieranych przez działania ukierunkowane na walkę z ubóstwem kobiet, oraz dzięki poprawie warunków pracy w niskopłatnych sektorach, w których kobiety są nadreprezentowane; podkreśla, że dyskryminacja z wielu przyczyn jednocześnie, na jaką narażone są kobiety z powodu niepełnosprawności, ze względu na rasę i pochodzenie etniczne, sytuację społeczno-gospodarczą, tożsamość płciową i inne czynniki przyczynia się do feminizacji biedy; podkreśla wagę monitorowania systemów podatkowych i organizacji czasu pracy pod kątem skutków pod względem płci ponoszonych przez kobiety i rodziny;
17. podkreśla, że zróżnicowanie wynagrodzenia ze względu na płeć wynika z niedostatecznego udziału kobiet w rynku pracy, poziomej i pionowej segregacji oraz faktu, że w sektorach z nadreprezentacją kobiet często wynagrodzenia są niższe; zwraca uwagę na potrzebę monitorowania zróżnicowania wynagrodzenia ze względu na płeć zarówno w sektorze prywatnym, jak i publicznym, oraz konieczność przejrzystości jeśli chodzi o przyznanie, że takie różnice występują w miejscu pracy;
18. zwraca uwagę na fakt, że tylko 8,9% członków zarządu pełniących funkcje wykonawcze w przedsiębiorstwach i tylko 15% członków zarządu pełniących funkcje niewykonawcze to kobiety, oraz podkreśla konieczność jawności i większej równowagi płci podczas rekrutacji na stanowiska decyzyjne opartej na identycznych i obiektywnie określonych kryteriach rekrutacji, aby zwalczać zjawisko „szklanego sufitu” stwierdzone w niemal wszystkich państwach członkowskich; uważa, że strategia UE na rzecz równości kobiet i mężczyzn po 2015 r. powinna zawierać odpowiedni do osiągnięcia tego celu plan działania;
19. uważa, że należy przyjąć inicjatywy i środki, w szczególności w dziedzinie edukacji i szkoleń, w tym szkolnictwa wyższego, na rzecz walki ze stereotypowym postrzeganiem pracy kobiet; podkreśla konieczność wspierania i promowania przedsiębiorczości kobiet, zwłaszcza przedsiębiorczości matek, oraz kariery naukowej w naukach ścisłych i sektorze ICT, podkreśla wagę zachęcania kobiet do robienia kariery w naukach ścisłych, technologii, inżynierii i matematyce, a także zaangażowania kobiet w sektory przemysłu charakteryzujące się szybkim wzrostem, szczególnie badania i rozwój, co znacznie ożywiłoby europejski wzrost gospodarczy i konkurencyjność;
20. podkreśla konieczność wspierania przejrzystych procedur mianowania kobiet na członkinie pełniące funkcje niewykonawcze w organach spółek zarejestrowanych na giełdzie; zachęca sektor publiczny i prywatny do rozważenia dobrowolnych systemów promowania kobiet na stanowiskach kierowniczych oraz wzywa Radę Europejską, by przyjęła w końcu wspólne stanowisko po pierwszym czytaniu w PE dyrektywy w sprawie kobiet w zarządach przedsiębiorstw;
21. podkreśla częste występowanie zjawiska pracy nierejestrowanej i fikcyjnego samozatrudnienia, które dotyczy znacznego odsetka kobiet, zwłaszcza w ramach zatrudnienia przy pracach domowych, negatywnie rzutuje na ich dochody i zabezpieczenie społeczne, podważa ustalone standardy społeczne bezpieczeństwa i higieny pracy i obniża poziom PKB w UE; apeluje o tworzenie zachęt i mechanizmów ułatwiających przechodzenie z gospodarki nieformalnej do formalnej; przypomina w tym względzie o istotnym narzędziu, jakim jest ustanowienie europejskiej platformy na rzecz usprawnienia współpracy w zakresie zapobiegania pracy nierejestrowanej i zniechęcania do niej;
22 wzywa państwa członkowskie do zwiększenia wysiłków w walce z przypadkami pracy nierejestrowanej i dorywczej, łącznie z umowami na mały etat i pozornymi umowami na niepełny etat, oraz do zapewnienia wszystkim pracownikom odpowiedniej ochrony socjalnej; ponadto ubolewa nad nadużywaniem niestandardowych umów o pracę mających na celu unikanie obowiązku przestrzegania warunków zatrudnienia i ochrony socjalnej;
23. zaleca ponadto, by ponieważ skład i definicja rodziny zmieniają się z biegiem czasu, prawo rodzinne i prawo pracy musi w większym stopniu uwzględniać rodziny monoparentalne i rodziny LGBT;
24. uważa, że strategie polityczne i inicjatywy zmierzające do przeciwdziałania bezrobociu ludzi młodych, takie jak gwarancja dla młodzieży i Inicjatywa na rzecz zatrudnienia ludzi młodych, powinny zaspokajać konkretne potrzeby młodych mężczyzn i kobiet, aby umożliwić im dostęp do rynku pracy; stwierdza, że odsetek młodych kobiet niekształcących się, niepracujących ani nieszkolących się jest wyższy od odsetka młodych mężczyzn w takiej samej sytuacji; apeluje także o gromadzenie danych segregowanych według kryterium płci w obszarze bezrobocia ludzi młodych, aby móc opracowywać dopasowane i oparte na sprawdzonych informacjach strategie polityczne;
25. zachęca państwa członkowskie do uznania potencjału najnowszej dyrektywy w sprawie zamówień publicznych jako narzędzia promowania polityki uwzględniania aspektu płci i jej rozszerzania, oraz do rozważenia określenia wymogów opartych na obowiązującym prawodawstwie państw członkowskich w zakresie równego traktowania i równouprawnienia płci jako, w stosownych przypadkach, warunków wstępnych udzielania zamówień publicznych; przyznaje, że pomysł ten należy realizować przy poszanowaniu prawa konkurencji UE.

Komentarze

Komentarze